Stopaj Hesaplama
İşyeri kirası ve serbest meslek makbuzu (SMM) kesintileri için netten brüte veya brütten nete %20 stopaj vergisi hesaplayın.
Stopaj Kesintisi Hesaplama (Hızlı Özet)
Stopaj (Gelir Vergisi Kesintisi) Nedir?
Vergi sisteminde stopaj (kaynakta kesme); bir ticari kazancın veya gelirin, sahibinin eline (cebine) tam olarak geçmeden önce yasal vergi oranının kesilerek doğrudan devlete ödenmesi işlemidir. Bu yöntem, devletin vergiyi daha kolay, güvenli ve peşin (hızlı) tahsil etmesini sağlar.
- Stopaj Tutarı: Brüt Tutar × (Stopaj Oranı / 100)
- Net Tutar: Brüt Tutar - Stopaj Tutarı
Netten Brüte (Ters) Stopaj Formülü:
Örneğin elinize 10.000 TL net para geçtiyse ve stopaj %20 ise:
- Brüt Tutar: Net Tutar / (1 - (Stopaj Oranı / 100)) = 10.000 / 0.8 = 12.500 TL. (12.500 TL'nin %20 stopajı 2.500 TL'dir).
En Yaygın Stopaj Türleri ve Oranları
Stopaj oranları, Cumhurbaşkanlığı kararlarıyla dönemsel olarak değiştirilebilir. Ancak standart (kalıcı) bazı oranlar şunlardır:
- Kira Stopajı (%20): İş yerleri (dükkanlar) için ödenen kiralardan kesilir. (Konut kiralarında stopaj yoktur).
- Serbest Meslek Makbuzu - SMM (%20): Avukat, doktor, mali müşavir gibi serbest çalışanların şirketlere kestiği makbuzlardan kesilir.
- Mevduat Faizi Stopajı (%5 - %15): Bankadaki paranızdan kazandığınız faiz geliri üzerinden (Vade süresine göre) devletin baştan kestiği vergidir.
- Temettü Stopajı (%10): Borsadaki şirketlerin dağıttığı kâr paylarından (temettülerden) hesaba yatmadan önce kesilir.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
- Kira stopajını kiracı mı öder, dükkan sahibi mi?Ticari hayatta kanunen Kiracı (vergi mükellefi olan taraf) stopajı dükkan sahibi adına vergi dairesine (Muhtasar beyanname ile) yatırmakla yükümlüdür. Dükkan sahibi kiranın sadece "Net" kısmını alır, brüt içindeki stopajı kiracısı devlete öder.
- Mevduat stopaj oranları neden sürekli değişiyor?Ekonomi yönetimi (TCMB ve Maliye Bakanlığı), halkın TL'de kalmasını teşvik etmek (dolarizasyonu önlemek) için dönem dönem TL mevduat faizlerindeki stopajı (Örn: %15'ten %5'e) düşürür veya tamamen sıfırlar. Bu geçici bir ekonomi politikası aracıdır.
- Kestiğim makbuzdaki stopajı sene sonunda geri alabilir miyim?Evet, serbest meslek mensupları yıl sonunda "Yıllık Gelir Vergisi Beyannamesi" verir. Eğer şirket olarak devlete ödemeniz gereken gelir vergisi, yıl içinde sizden (müşterileriniz tarafından) kesilen stopaj tutarlarından düşük çıkarsa, aradaki farkı devletten iade (vergi iadesi) olarak talep edebilirsiniz.
Stopaj (Kaynakta Kesinti) Vergisi Nedir?
Stopaj, gelir ve kurumlar vergisinin kaynağında kesilmesini (tevkifat) ifade eden vergilendirme yöntemidir. Bir işveren çalışana maaş öderken veya bir esnaf kiraladığı dükkanın sahibine kira öderken, bu gelirin vergisini (stopajını) karşı tarafa parayı vermeden önce keser ve vergi dairesine yatırır. Bu sistem, devletin vergi tahsilatını garantilemesini sağlar.
Özellikle işyeri (dükkan, ofis) kiralamalarında brüt kira bedeli üzerinden standart olarak %20 oranında gelir vergisi stopajı uygulanır. İşyeri sahibi (mülk sahibi) net kirasını alırken, kiracı (işletme) brüt tutarın %20'sini devlete stopaj olarak ödemekle yükümlüdür.
Örn: Net 8.000 TL ÷ 0.80 = 10.000 TL Brüt Kira
Brütten Nete: Net Tutar = Brüt Tutar × (1 - Stopaj Oranı)
Örnek İşyeri Kirası Stopaj Hesaplama Tablosu
| Hesaplama Kalemi | Tutar |
|---|---|
| Mülk Sahibine Ödenen Net Kira | 24.000 TL |
| Brüt Kira Bedeli (Net / 0.80) | 30.000 TL |
| Devlete Ödenecek Stopaj (%20) | 6.000 TL |
| Kiracının Toplam Maliyeti | 30.000 TL |
Stopaj Vergisinde Sık Yapılan Hatalar
- Yanlış: Konut kiralamalarında stopaj kesilmesi gerektiğini düşünmek.Doğru: Konut (ev) kiralamalarında kiracı stopaj ödemez. Ev sahibi, yıl sonunda elde ettiği kira gelirleri belli bir istisna sınırını aşıyorsa doğrudan Gelir Vergisi beyannamesi vererek vergisini kendi öder.
- Yanlış: KDV ve Stopajı aynı vergi sanmak.Doğru: KDV tüketim vergisidir, faturaya eklenir. Stopaj ise gelir vergisidir, kazancın kaynağından peşinen kesilir.
Resmi Kaynaklar
- 193 Sayılı Gelir Vergisi Kanunu 94. Madde (Tevkifat / Stopaj Oranları)
- Gelir İdaresi Başkanlığı - Kira Geliri Rehberi
Editoryal Bilgiler
Yasal Uyarı: Bu hesaplama yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. Nihai ve kesin sonuçlar için ilgili resmi kurumların verileri ve uzman görüşleri esas alınmalıdır. Yapılan işlemlerde doğabilecek hatalardan Türkiye Hesaplama Merkezi sorumlu tutulamaz.
Sıkça Sorulan Sorular
Ev (Konut) kiralarında stopaj ödenir mi?
Hayır. Konut kiralamalarında kiracı stopaj ödemez. Ev sahibi, yıl sonunda elde ettiği kira gelirleri belli bir istisna sınırını aşıyorsa doğrudan Gelir Vergisi beyannamesi vererek vergisini kendi öder.
İşyeri (Dükkan) kirasında stopajı kim öder?
İşyeri kiralamalarında stopaj yükümlülüğü tamamen kiracıya (ticari işletmeye) aittir. Kiracı her ay muhtasar beyanname ile kestiği bu vergiyi mülk sahibi adına vergi dairesine öder.
Stopaj vergisi ne zaman beyan edilir ve ödenir?
Stopajlar, işyerinin veya işletmenin durumuna göre aylık veya üç aylık (çoğu küçük esnaf için) periyotlarla Muhtasar Beyanname ile beyan edilir ve takip eden ayın 26. günü akşamına kadar ödenir.
Serbest meslek makbuzunda (SMM) stopaj nasıldır?
Avukat, mali müşavir, doktor veya yazılımcı gibi serbest meslek erbabı, şirketlere hizmet verdiğinde kestiği makbuzda brüt tutar üzerinden %20 stopaj kesintisi yapılır. Bu kesintiyi hizmeti alan şirket öder.
Mevduat faizlerinden kesilen stopaj nedir?
Bankada vadeli hesabınızda paranızı değerlendirdiğinizde elde ettiğiniz faiz kazancınızdan devlet vade süresine göre (örn: %5 veya %7.5) vergi keser. Buna faiz stopajı denir ve banka parayı otomatik kesip devlete aktarır.
KDV ve Stopaj arasındaki fark nedir?
KDV (Katma Değer Vergisi) tüketimden alınan bir vergidir. Stopaj ise doğrudan bir kazanç (gelir) üzerinden o parayı ödeyen kişi tarafından kesilen gelir vergisidir.