Kâr Zarar Hesaplama
Kâr Zarar Hesaplama (Hızlı Özet)
Kar Zarar ve Kar Marjı Nedir?
Ticarette bir ürünün alış maliyeti ile satış fiyatı arasındaki fark, doğrudan kârınızı veya zararınızı belirler. Ancak şirket yönetiminde veya borsa yatırımlarında sadece "Ne kadar kazandım (Kâr)" sorusu yeterli değildir. Önemli olan "Ne kadarlık yatırımla ne kadar kazandım (Kâr Marjı / Kâr Yüzdesi)" sorusudur.
- Brüt Kâr/Zarar (TL) = Satış Fiyatı - Alış Maliyeti
- Maliyet Üzerinden Kâr Marjı (%) = [(Satış - Alış) / Alış] × 100
- Satış Üzerinden Kâr Marjı (Kârlılık Oranı) (%) = [(Satış - Alış) / Satış] × 100
Maliyet Üzerinden vs Satış Üzerinden Kâr Yanılgısı (Örnek)
Bir esnaf olarak 100 TL'ye mal ettiğiniz bir tişörtü 150 TL'ye satıyorsunuz.
- Maliyet üzerinden kârınız: (50 TL Kâr / 100 TL Maliyet) × 100 = %50 kâr marjıdır.
- Satış (Ciro) üzerinden kârınız: (50 TL Kâr / 150 TL Satış) × 100 = %33 kârlılıktır.
Eğer bir ürüne "%50 indirim" (Zararına satış değil diyerek) yaparsanız; yeni fiyat 150 TL'nin %50 eksiği olan 75 TL olur. Bu durumda 100 TL'ye aldığınız ürünü 75 TL'ye satmış olur ve zarara girersiniz. Çoğu şirket "Satış üzerinden kârlılığı (Brüt Kâr Marjı)" baz alarak muhasebesini tutar.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
- Borsada (Kriptoda) %50 zarar eden hisse, kâra geçmek için %50 artarsa yeterli mi?Kesinlikle HAYIR! Borsada en çok düşülen matematik yanılgısı budur. 100 TL'lik hisse %50 düşerse 50 TL olur. 50 TL'deki o hissenin tekrar 100 TL'ye (maliyetine) gelmesi için %50 değil, tam %100 artması (2 katına çıkması) gerekir. Zarar büyüdükçe telafi etmesi katlanarak zorlaşır (%90 düşen hissenin maliyete gelmesi için %900 artması gerekir).
- Brüt Kâr ile Net Kâr arasındaki fark nedir?Buradaki hesaplayıcıda bulunan tutar genellikle Brüt Kârdır. Gerçek bir şirkette net kârı bulmak için; ürünün alış maliyetine ek olarak dükkan kirası, personel maaşı, elektrik, su, kargo ücretleri ve Vergiler (Kurumlar Vergisi / Gelir Vergisi) de kârdan düşülmelidir.
- KDV dahil fiyatlar kâr hesaplamasını etkiler mi?Eğer KDV mükellefi bir satıcıysanız ve fatura kesiyorsanız, sattığınız ürünün KDV'si sizin geliriniz değil, devlete vereceğiniz emanet paradır. Doğru kâr hesabı yapmak için her zaman KDV Hariç Maliyet ile KDV Hariç Satış Fiyatını karşılaştırmanız gerekir.
Ticaret ve Yatırımda Kâr/Zarar Kavramları
Kâr veya zarar hesaplaması, bir ürünün veya finansal varlığın (hisse senedi, döviz, kripto para) maliyet fiyatı ile satış fiyatı arasındaki farkın oransal olarak ifade edilmesidir. Ticarette genellikle maliyet üzerinden kâr marjı (markup) veya ciro üzerinden kâr marjı (margin) olarak iki farklı konsept kullanılır.
Yatırım dünyasında ise brüt kârınızdan aracı kurum komisyonlarını veya alım-satım vergilerini (BSMV) düştükten sonra kalan tutar net kârınızı (reel getirinizi) oluşturur.
Satış Fiyatı = Maliyet × [ 1 + (Kâr Oranı ÷ 100) ]
Borsada Zararı Çıkarmak İçin Gereken Kâr Oranları
| Portföydeki Zarar Oranı | Anaparaya Dönmek İçin Gereken Kâr | Durum Analizi |
|---|---|---|
| %10 Zarar | %11.1 Kâr | Kolaylıkla telafi edilebilir. |
| %20 Zarar | %25.0 Kâr | Stop loss (zarar kes) için son sınırlar. |
| %50 Zarar | %100.0 Kâr | Parayı ikiye katlamak (2X) gerekir. |
| %90 Zarar | %900.0 Kâr | Parayı on katına (10X) çıkarmak gerekir. Neredeyse imkansızdır. |
* Tablo, borsada zararı erken kesmenin (risk yönetimi) neden matematiksel bir zorunluluk olduğunu gösterir.
Kâr/Zarar Hesaplamalarında Sık Yapılan Hatalar (Common Mistakes)
- Yanlış: Komisyon ve KDV'yi unutmakDoğru: 100 TL'ye aldığınız bir kripto parayı %10 kârla 110 TL'ye satarsanız, ancak borsa sizden %1 alım, %1 satım komisyonu kesiyorsa net kârınız %10 değil, %8 civarında kalır. Ticarette ise KDV dahil edilmemiş kâr hesapları yıl sonunda büyük bir sürpriz yaratır.
- Yanlış: Markup (Maliyete Ekleme) ile Margin (Brüt Kâr Marjı) ayrımını bilmemekDoğru: Maliyeti 100 TL olan bir ürüne %50 kâr koyarak 150 TL'ye satarsanız, satış fiyatı üzerinden brüt kâr marjınız %50 değil, %33'tür (50/150). Esnafların ve girişimcilerin en çok yanıldığı nokta budur.
- Yanlış: Zaman maliyetini hesaba katmamakDoğru: Bir ürünü alıp %20 kârla satmak iyidir, ancak o ürün depoda 1 yıl beklemişse, o yılki %40'lık enflasyon karşısında reel olarak aslında para kaybedilmiş (zarar edilmiş) demektir.
Sıkça Sorulan Sorular
Brüt kâr ile net kâr arasındaki fark nedir?
Brüt kâr, sadece satış gelirinden doğrudan ürün maliyetlerinin çıkarılmasıyla bulunur. Net kâr ise vergiler, işletme giderleri (kira, maaş vb.) ve amortismanlar da düşüldükten sonra elde kalan gerçek kazançtır.
Borsada zararına satış (stop loss) neden önemlidir?
Yatırımınız %50 değer kaybettiğinde, anaparanıza geri dönmek için %100 kâr etmeniz gerekir. Bu matematiksel gerçeklik nedeniyle, zararı erken kesmek (stop loss) sermayeyi korumanın en iyi yoludur.
Bileşik zarar nasıl çalışır?
Eğer bir varlık önce %10 düşer, sonra kalan tutar üzerinden %10 daha düşerse toplam zararınız %20 değil, %19 olur. Düşüşler azalan bakiye üzerinden gerçekleşir.
Ticari kâr marjı (Margin) ile maliyete ekleme (Markup) farkı nedir?
100 TL'ye alınan bir ürün 150 TL'ye satılırsa; Maliyet üzerinden (Markup) kâr %50'dir. Satış fiyatı (Margin) üzerinden hesaplanan kâr oranı ise %33.3'tür.
Kripto paralarda kâr/zarar nasıl hesaplanır?
Ortalama alış maliyetiniz ile güncel fiyat arasındaki yüzdelik değişim toplam bakiyeniz ile çarpılarak hesaplanır. Komisyon (fee) ücretleri net kârdan düşülmelidir.
Vergiler kâr hesabını nasıl etkiler?
Kâr elde ettiğinizde gelir vergisi veya kurumlar vergisi doğar. Net kazancınızı bulmak için brüt kâr üzerinden yasal vergi oranını düşmeniz gerekir.
Resmi Kaynaklar
- Uluslararası Muhasebe Standartları (IFRS) Algoritmaları
Editoryal Bilgiler
Yasal Uyarı: Bu hesaplama yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. Nihai ve kesin sonuçlar için ilgili resmi kurumların verileri ve uzman görüşleri esas alınmalıdır. Yapılan işlemlerde doğabilecek hatalardan Türkiye Hesaplama Merkezi sorumlu tutulamaz.