Hisse Ortalama Maliyet Hesaplama
Borsa İstanbul veya uluslararası borsalarda işlem gören hisse senetleriniz, fonlarınız veya kripto paralarınız için yaptığınız kademeli alımların ardından oluşan net ortalama maliyeti ve toplam lot sayısını anında hesaplayın.
Hızlı Özet (AI Overview)
Farklı tarihlerde yaptığınız hisse senedi veya kripto para alımlarınızı girerek ortalama maliyetinizi hesaplayabilirsiniz.
Hisse Senedi Ortalama Maliyet Nedir? Neden Hesaplanır?
Borsada (BİST) aynı şirkete ait hisse senetlerini farklı zamanlarda, farklı fiyatlardan satın alabilirsiniz (Kademeli alım). Hisseyi ne kadardan kârla satabileceğinizi veya ne kadar zararda olduğunuzu bulabilmeniz için tüm alımlarınızın ağırlıklı ortalaması olan Ortalama Lot Maliyetini bilmeniz gerekir.
Toplam Yatırılan Tutar = (1. Alım Adedi × 1. Alım Fiyatı) + (2. Alım Adedi × 2. Alım Fiyatı) + ...
Toplam Lot = 1. Alım Adedi + 2. Alım Adedi + ...
Ortalama Maliyet = Toplam Yatırılan Tutar / Toplam Lot
Maliyet Düşürme (Averaging Down) Örneği
Diyelim ki bir X hissesinden 100 TL fiyatla 10 lot (1.000 TL'lik) aldınız. Hisse düştü ve 50 TL oldu.
Eğer 50 TL fiyattan 10 lot daha (500 TL'lik) alırsanız:
- Toplam Lotunuz: 20
- Toplam Maliyetiniz: 1.500 TL
- Yeni Ortalama Maliyetiniz: 1.500 / 20 = 75 TL olur.
Artık zararınızı kurtarmak için hissenin 100 TL'ye çıkmasını beklemenize gerek kalmaz, 75 TL'yi geçtiği an kâra geçersiniz.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
- Maliyet hesaplamasına komisyon oranları dahil mi?Pek çok aracı kurum ve bankanın arayüzünde gördüğünüz ortalama maliyetlere "aracı kurum komisyonu" ve "BSMV" vergisi de dahildir. Bu hesaplayıcı ise salt lot/fiyat matrisini hesaplar. Komisyonlar binde 1 ile on binde 4 arasında çok cüzi olduğu için devasa farklar yaratmaz.
- Satış yapınca maliyetim değişir mi? (FIFO Kuralı)Türkiye'deki SPK/Takasbank kurallarına göre borsada FIFO (İlk giren ilk çıkar) yöntemi uygulanır. Elinizdeki 20 lotun 5 tanesini satarsanız, sistem en ilk aldığınız 5 lotu satılmış sayar ve kalan lotların ortalama maliyetini o ilk alınan lotları hesaptan düşerek yeniden günceller.
- Temettü alınca hissenin maliyeti düşer mi?Aracı kurum ekranlarında genellikle temettü (kâr payı) ödendiğinde hissenin ortalama maliyeti, alınan net temettü kadar aşağı çekilmiş (düşmüş) olarak gösterilir. Bedelsiz sermaye artırımlarında da elinizdeki lot arttığı için ortalama maliyetiniz orantısal olarak (bölünerek) düşer.
Borsada Maliyet Düşürme ve Ortalama Stratejileri
Yatırımcılar borsa düşüş dönemlerinde paniğe kapılmak yerine 'Maliyet Düşürme' (Dollar-Cost Averaging - DCA) stratejisini uygulayarak ortalama maliyetlerini aşağı çekerler. Bu hesaplama, yatırımcının hangi fiyattan ne kadar lot alması durumunda ortalamasının nereye geleceğini görmesini sağlayarak stratejik kararlar almasına yardımcı olur.
Ortalama Hesaplama Formülü
Her alım işlemi için lot adedi ile alım fiyatı çarpılarak o işleme ait toplam harcama bulunur. Ardından tüm alımların toplam tutarı, toplam biriken lot miktarına bölünür.
Toplam Lot = Lot_1 + Lot_2 + ... + Lot_N
Ortalama Maliyet = Toplam Harcama ÷ Toplam Lot
Kademeli Alım ile Maliyet Düşürme
| Alım İşlemi | Hisse Fiyatı | Alınan Lot Adedi | Yeni Ortalama Maliyet |
|---|---|---|---|
| 1. Alım (İlk Yatırım) | 100 TL | 10 Lot (1.000 TL) | 100 TL |
| 2. Alım (Düşüşte Ekleme) | 80 TL | 10 Lot (800 TL) | 90 TL (20 lot için) |
| 3. Alım (Dipte Yüklü Ekleme) | 50 TL | 40 Lot (2.000 TL) | 63.33 TL (60 lot için) |
* Yukarıdaki tablo, hisse düşerken daha fazla lot alınmasının maliyeti nasıl hızla aşağı çektiğini (DCA Stratejisi) göstermektedir.
Maliyet Hesaplamalarında Sık Yapılan Hatalar
- Yanlış: Satış yaptıktan sonra maliyetin değiştiğini sanmakDoğru: Elinizdeki lotların bir kısmını satmak (kâr veya zararla), elinizde kalan lotların ortalama maliyetini matematiksel olarak değiştirmez. Sadece miktarınız azalır.
- Yanlış: Bedelli/Bedelsiz bölünmeleri hesaba katmamakDoğru: Bir hisse senedi bedelsiz sermaye artırımına gittiğinde, elinizdeki lot sayısı artar ve fiyat düşer. Sistemimizdeki hesaplayıcı sadece sizin manuel alımlarınızı hesaplar, portföyünüzde bölünme varsa o hisse için yeni maliyet hesaplanırken güncel bölünmüş hali dikkate alınmalıdır.
- Yanlış: Komisyon maliyetini unutmakDoğru: Aracı kurumunuz (banka) binde 1 ya da binde 2 komisyon kesiyorsa, bu kesintiyi ödediğiniz toplam paraya dahil etmelisiniz, aksi takdirde gerçek başa baş (break-even) noktanızı bilemezsiniz.
Resmi Kaynaklar
- Hesaplama metotları, Borsa İstanbul (BİST) ve Takasbank'ın portföy maliyetlendirme (ağırlıklı ortalama) standartlarına ve uluslararası kripto para borsalarının hacim ağırlıklı maliyet kurallarına uygundur.
Editoryal Bilgiler
Yasal Uyarı: Bu hesaplama yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. Nihai ve kesin sonuçlar için ilgili resmi kurumların verileri ve uzman görüşleri esas alınmalıdır. Yapılan işlemlerde doğabilecek hatalardan Türkiye Hesaplama Merkezi sorumlu tutulamaz.
Sıkça Sorulan Sorular
Hisse senedi ortalama maliyeti nasıl hesaplanır?
Ortalama maliyet, yapılan tüm alımların toplam tutarının toplam lot (adet) sayısına bölünmesiyle bulunur. Formül: Ortalama Maliyet = Toplam Ödenen Para ÷ Toplam Alınan Lot Sayısı.
Maliyet düşürme (ortalama düşürme) nedir?
Hisse senedi fiyatı düştüğünde, eldeki mevcut hisselere ek olarak daha düşük fiyattan yeni hisse alımı yapılması işlemidir. Bu sayede ilk alım fiyatına göre ortalama birim maliyet aşağı çekilmiş olur ve hissenin kara geçmesi için yükselmesi gereken marj azalır.
Borsada komisyon maliyeti ortalama maliyeti etkiler mi?
Evet. Aracı kurumların alım işlemleri sırasında kestiği komisyon ücretleri maliyete eklenir. Gerçek maliyet hesabı yapılırken ödenen komisyon tutarı da toplam yatırılan paraya eklenerek lot sayısına bölünmelidir.
Hisse satışı yapıldığında ortalama maliyet değişir mi?
Hayır. Sahip olduğunuz hisselerin bir kısmını satmak elinizde kalan hisselerin ortalama maliyetini değiştirmez. Satış işlemi sadece toplam lot sayınızı azaltır. Ancak daha sonra tekrar farklı bir fiyattan alış yaparsanız maliyetiniz yeniden güncellenir.
Kripto para birimlerinde ortalama maliyet hesaplanabilir mi?
Evet. Hisse senedinde kullanılan lot mantığı kripto paralardaki token/coin miktarı ile tamamen aynıdır. Satın aldığınız coin adetlerini ve alış fiyatlarını girerek kripto para portföyünüzün de ortalama maliyetini aynı formülle hesaplayabilirsiniz.
Temettü ödemeleri ortalama maliyeti düşürür mü?
Yasal olarak temettü alındığında hisse fiyatı brüt temettü kadar düşer, aracı kurumlar maliyetinizi otomatik güncellemez. Ancak yatırımcılar aldıkları net temettüyü hissenin maliyetinden düşerek kendi 'düzeltilmiş maliyetlerini' hesaplamayı tercih edebilirler.